Communicatie wordt volwassen
Gepubliceerd op zondag 22 maart 2009 in Anders, Marcel Pater, Zo!
Afgelopen week constateerde ik met een vakgenoot dat er grote verschillen zijn in hoe communicatiemensen hun vak uitvoeren. We kwamen tot een eerste grove indeling in twee groepen: de mensen die strikt volgens de communicatieregels en -afspraken (lees: theorie) hun vak uitoefenen en een groep die meer pragmatisch het vak invult en daar waar nodig leentjebuur speelt bij andere disciplines zoals sociologie, bedrijfs- en bestuurskunde, psychologie en noem maar op. De eerste groep wil graag controle houden, regels en beleid vaststellen, adviseert redelijk standaard. Probeert de doelgroep nog steeds te vangen in kennis, houding en gedrag en ook in die volgorde. De tweede groep kijkt wat op dat moment nodig is en maakt een praktisch advies. Adviezen zijn ook zelden hetzelfde maar passen bij de vraag, de opdrachtgever. Ze zijn vaak ook minder geneigd om alle organisatieproblemen naar zich toe te trekken, iets waar de eerste groep wel naar neigt. Soms heeft dat met ervaring te maken, soms met onzekerheid maar ik geloof wel dat het belangrijk is dat communicatiemensen zich bewuster worden van hun rol. Maak die niet te groot en trek die rol vooral niet uit zijn verband. Luister naar de vraag van je opdrachtgever.
Calimero
Bij volwassen worden hoort ook je niet meer als Calimero op te stellen of je het kleine-eendje-met-de-halve-eierdop-op-zijn-kop te voelen. “We komen altijd aan het eind van het traject.” “We horen alles als laatste.” “We worden niet serieus genomen.” Onderliggende boodschap is dat het nooit aan ons, communicatiemensen, ligt maar altijd aan de baas, het hoofd communicatie, het bestuur, het management, de organisatie. En dat is niet zo. Als je serieus genomen wilt worden past daar een professionele beroepshouding bij. Je bewust worden van je rol als communicatieadviseur. Als adviseur dus. En niet als beslisser. Ok je kunt beslissingen proberen te beïnvloeden maar je bent zelden bevoegd om een besluit te nemen. Dus leg je daar bij neer en probeer datgene wat je moet doen, adviseren, zo goed en onderbouwd, beargumenteerd, creatief als mogelijk te doen. En probeer dan ook argumenten te vinden bij aanverwante vakken om je advies sterker te maken. Accountability: wat levert een communicatieplan concreet op? Durven we communicatie meetbaar te maken? Communicatie bestaansrecht geven, dat is waar het eigenlijk op neer komt.
Bijspijkeren
Een ander aspect is je kennis actueel houden. Niet zelden zie ik dat in communicatieplannen of -adviezen niet meer aan nieuwe media staat dan ‘er wordt een website gemaakt’. En that’s it. Niks over web 2.0, toepassingsmogelijkheden in de dagelijkse praktijk van sociale media. Dat soort kennis van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van communicatie en communicatiemiddelen. Maar ook bijscholing in vaktechnieken als adviesvaardigheden is vaak geen overbodige luxe. Doen dus. Ook lees ik zelden dat er een analyse van de doelgroep en haar mediagebruik is gemaakt. Te vaak wordt teruggegrepen op een standaardpakket van middelen. Jammer als er om creatieve oplossingen wordt gevraagd.
Over opleidingen gesproken. Een tijdje geleden bladerde ik een boek door van een student communicatie. Tot mijn verbazing was er weinig veranderd met tien jaar geleden. Nog steeds veel theoretische modellen, obligate praktijkvoorbeelden, kennis-houding-gedrag, traditionele modaliteiten. En ergens een alinea over web 2.0/nieuwe media…dat was wel nieuw met tien jaar geleden. Ik ben wel benieuwd hoe de ‘lessen’ of ‘colleges’ nu zijn. Ook daar was toen al een grote variatie in waar te nemen.
Als we willen laten zien wat communicatie kan doen dan moet er misschien wat aan de beroepshouding worden gedaan, een andere manier van adviseren, een bredere oriëntatie.
Tot zover de toestand in communicatieland aldus….
